Rola życia a świat nieletniego

Życie nieletniego skoncentrowane jest wokół trzech grup społecznych: rodziny, szkoły i grupy rówieśniczej. W zapisach kryminologicznych, pedagogicznych i psychologicznych wskazuje się na rodzinę jako główny czynnik odpowiedzialny za przestępczość nieletnich. Spośród wszystkich grup o więzi osobowej rodzina niewątpliwie zajmuje szczególne miejsce ze względu na zadania i funkcje, jakie spełnia, a które przecież posiadają ogromne znaczenie dla jednostki, jak i dla całości życia społecznego. Rodzina jest pierwszą grupą społeczną, do której w większości każdy wkracza w chwili urodzenia.

W niej przede wszystkim kształtują się wyobrażenia o świecie i o własnym miejscu w nim. W rodzinie przekazywane są podstawowe normy moralne i wzory kulturowe społeczeństwa, w niej przebiega proces uspołecznienia jej członków. Rola rodziny w kształtowaniu postaw i osobowości dziecka jest tym większa, że oddziałuje ona w okresie, w którym jednostka jest najbardziej chłonna i podatna na wpływy otoczenia. Ponadto wpływ na młode pokolenie potęguje istnienie silnej więzi emocjonalnej pomiędzy członkami rodziny. Człowiek jest istotą społeczną, rodzi się nie posiadając wiedzy, a jedynie wrodzone potrzeby biologiczne.

To właśnie do rodziców należy udzielenie mu pomocy i wsparcie w procesie socjalizacji i przystosowaniu do życia w społeczeństwie. To od środowiska rodzinnego zależy, jak będzie przebiegał rozwój dziecka i jakie cechy, sposoby zachowania dziecko przejmie. Jedną z wrodzonych cech jest mechanizm naśladownictwa, który pozwała na nauczenie się nowych zachowań, zwłaszcza od osób znaczących, kochanych, które imponują, są podziwiane. W przypadku małych dzieci są to najczęściej rodzice. To z pewnością tłumaczy fakt, dlaczego zachowania dewiacyjne rodziców powielane są przez ich dzieci. Badania nad agresją wykazały, że większość młodych ludzi, którzy byli bici w dzieciństwie, stosuje te same kary wobec własnego potomstwa. W rodzinie dziecko uczy się wypowiadać pierwsze słowa, podpatruje i naśladuje zachowania domowników, przejmuje od nich normy i wzorce osobowe.

Podstawowe potrzeby psychiczne, które powinny być zaspokojone w środowisku rodzinnym, to: potrzeba pewności i poczucia bezpieczeństwa, potrzeba solidarności i łączności z bliskim osobami, potrzeba akceptacji i uznania. Jeśli rodzice właściwie wypełniają swoje role oraz istnieją pożądane relacje pomiędzy wszystkimi członkami rodziny, a co za tym idzie istnieje właściwie funkcjonująca jej struktura wewnętrzna, a dziecko ma zapewnione bezpieczeństwo i otoczone jest miłością oraz chronione jest przed negatywnymi wpływami zewnętrznymi, wówczas możemy stwierdzić korzystną sytuację wychowawczą.